การออกกายบริหารภายหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม
|
การออกการบริหารหลังการผ่าตัดเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้การเคลื่อนไหวและความแข็งแรงค่อยๆกลับมาดีดังเดิม เพื่อที่จะสามารถทำกิจวัตรประจำวันได้อย่างปกติ แพทย์มักจะแนะนำให้ทำกายบริหารในท่าที่กำหนดต่อเนื่องเป็นเวลา 20-30 นาที วันละ 2-3 ครั้ง ต่อวันในช่วงแรกหลังการผ่าตัด |
||
การออกกายบริหารนี้จะช่วยเพิ่มการไหลเวียนของเลือดไปบริเวณขาและเท้าเพื่อป้องกันการเกิดก้อนเลือดอุดตัน อีกทั้งยังสำคัญในการช่วยเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและการเคลื่อนไหวของข้อสะโพก การออกกายบริหารนี้สามารถเริ่มทำได้ตั้งแต่อยู่ในห้องพักฟื้นในโรงพยาบาลช่วงแรกหลังการผ่าตัด ในช่วงเริ่มต้นอาจจะรู้สึกไม่ค่อยสบายแต่การทำกายบริหารจะช่วยให้ฟื้นตัวได้เร็วขึ้นและลดอาการปวดหลังการผ่าตัด ท่ากายบริหารต่อไปนี้ควรทำในท่านอนและแยกขาออกเล็กน้อย |
||
|
||
|
||
|
||
|
||
|
||
|
||
|
||
| Standing Exercise – ทันทีหลังการผ่าตัดควรลุกจากเตียงและสามารถยืนได้ อาจจำเป็นต้องมีคนช่วยเนื่องจากอาจจยังรู้สึกเวียนหัวในครั้งแรกๆที่ยืน หลังจากที่แข็งแรงขึ้นก็จะสามารถยืนได้เองโดยไม่จำเป็นต้องมีคนช่วย ในการยืนควรมีทียึดจับที่มั่นคงเสมอ | ||
|
||
|
||
|
||
ทันทีที่รู้สึกสบายขึ้นหลังผ่าตัด จะต้องเริ่มเดินระยะสั้นๆในห้องพักและเคลื่อนไหวทำกิจวัตรประจำวันเบาๆ การเริ่มเคลื่อนไหวตั้งแต่ในระยะแรกๆจะช่วยด้านความแข็งแรงและการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อสะโพก |
||
|
การเดินด้วยเครื่องช่วยเดินแบบสี่ขา/เดินลงน้ำหนักเต็มเท้า – ยืนตัวตรงสบายๆโดยทิ้งน้ำหนักให้สมดุลบนเครื่องช่วยเดิน ขยับเครื่องช่วยเดินไปข้างหน้าเล็กน้อยแล้วเคลื่อนตัวตาม โดยยกขาข้างที่ทำการผ่าตัดและวางส้นเท้าลงก่อน ขณะที่ขยับไปข้างหน้าเข่าและข้อเท้าจะงอ สุดท้ายเท้าทั้งสองข้างวางคู่กับบนพื้น เมื่อก้าวโดยสมบูรณ์สามารถยกหัวแม่เท้าขึ้นจากพื้น ขยับเครื่องช่วยเดินไปข้างหน้าอีกครั้ง เข่าและสะโพกจะยื่นไปข้างหน้าเพื่อจะก้าวต่อไป พยายามเดินให้ราบเรียบที่สุดเท่าที่จะทำได้ ไม่ต้องรีบ เมื่อกล้ามเนื้อแข็งแรงขึ้นก็จะสามารถเดินได้เร็วขึ้นเอง อีกทั้งยังสามารถลงน้ำหนักได้มากขึ้นเรื่อยๆเป็นลำดับ |
||
|
การเดินด้วยไม้ค้ำยัน – เครื่องช่วยเดินแบบสี่ขา (walker) มักใช้ในช่วง 2-3 สัปดาห์แรกเท่านั้นเพื่อช่วยสมดุลและหลีกเลี่ยงการหกล้ม หลังจากนั้นก็จะเปลี่ยนมาใช้ไม้เท้าค้ำยัน (cane) จนกระทั่งความแข็งแรงและการสมดุลร่างกายกลับมาเป็นอย่างเดิม ควรใช้ไม้ค้ำยันในมือด้านตรงข้ามกับข้างที่ทำการผ่าตัด ผู้ป่วยที่พร้อมจะเปลี่ยนมาใช้ไม้ค้ำยันก็ต่อเมื่อสามารถยืนและสมดุลร่างกายอยู่ได้เองโดยลงน้ำหนักบนเท้าทั้ง 2 ข้าง และไม่ต้องยึดหรือเทน้ำหนักลงบนเครื่องช่วยเดิน |
||
|
||
|
การเดินขึ้นและลงบันได – ความสามารถในการขึ้นและลงบันได ต้องอาศัยทั้งความยืดหยุ่นและความแข็งแรง ในช่วงแรกจำเป็นต้องยึดจับราวบันไดและก้าวที่ละขั้น ใช้ขาข้างที่ดีนำในขณะขึ้นบันได แต่ใช้ข้างที่ผ่าตัดนำในขณะลงบันไดเสมอ จำไว้ว่า “ขึ้นด้วยดี” และ “ลงด้วยแย่” อาจจำป็นต้องมีคนช่วยพยุงจนกว่าความแข็งแรงและความคล่องตัวจะกลับคืนมา การขึ้นบันไดเป็นการเสริมสร้างความแข็งแรงที่ดีเยี่ยม แต่อย่าพยายามเดินขึ้นบันไดที่สูงกว่ามาตรฐาน 7 นิ้วและใช้ราวจับช่วยเสมอ |
||
|
||
การฟื้นตัวจนสมบูรณ์หลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมอาจจะใช้เวลาหลายเดือน ทั้งนี้เพราะความปวดภายหลังการผ่าตัดรวมถึงการผ่าตัดซึ่งต้องมีการตัดผ่านเนื้อเยื่อและกล้ามเนื้อ อาจจะทำให้กล้ามเนื้อบริเวณข้อสะโพกมีการอ่อนแรงลงได้ ซึ่งการออกกายบริหารภายหลังการผ่าตัดจะช่วยให้ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อกลับมาได้อย่างสมบูรณ์ การฝึกกายบริหารดังต่อไปนี้ควรทำเป็นชุด แต่ละชุดทำซ้ำๆ 10 ครั้ง วันละ 4 ครั้ง โดยผูกขาข้างที่ผ่าตัดไว้กับสายยางยืดและที่ปลายอีกข้างยึดไว้กับประตูหรือเครื่องเรือนที่มั่นคง ขณะออกกายบริหารควรมีเก้าอี้หรือราวจับช่วยทรงตัว การออกกายบริหารด้วยสายยางยืด มี 3 ท่า 1. ออกแรงต้านการงอของสะโพก – ยืนบนขาทั้งสองข้างโดยให้แยกออกจากันเล็กน้อย ยื่นขาข้างที่ผ่าตัดไปข้างหน้าโดยเกร็งเข่าให้ตึงไว้ตลอดเวลา จากนั้นค่อยๆปล่อยขากลับไปสู่ตำแหน่งเดิม การทำท่านี้ทำให้กล้ามเนื้อที่ช่วยในการงอของข้อสะโพกแข็งแรงขึ้น |
||
|
||
|
2. ออกแรงต้านการกางของสะโพก – ยืนหันข้างให้ประตูหรือเก้าอี้แล้วกางขาข้างที่ผ่าตัดออกไปด้านข้าง เกร็งเข่าให้เยียดตรงไว้ตลอดเวลา จากนั้นค่อยๆปล่อยขากลับสู่ตำแหน่งเดิม |
||
|
||
|
3. ออกแรงต้านการเหยียดของสะโพก – ยืนหันหน้าเข้าหาประตูหรือเก้าอี้ที่ผูกยางยืดไว้ ดึงขามาทางด้านหลังตรงๆ จากนั้นค่อยๆปล่อยขากลับสู่ตำแหน่งเดิม |
||
|
||
|
การเดิน – ใช้ไม้ค้ำยันเสมอจนกว่าสมดุลการทรงตัวกลับคืนมา ในช่วงเริ่มต้นให้เดินประมาณ 5-10 นาที ประมาณ 3-4 ครั้งต่อวัน เมื่อความแข็งแรงเพิ่มมากขึ้นสามารถเดินเพิ่มขึ้นเป็น 20-30 นาที 2-3 ครั้งต่อวัน และเมื่อฟื้นตัวเต็มที่ สามารถเดินได้ 20-30 นาที 3-4 ครั้งต่อสัปดาห์จะช่วยคงความแข็งแรง
|
