ภายหลังผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมแบบแผลเล็ก

ภายหลังการผ่าตัดเสร็จเรียบร้อย ใน 24 ชั่วโมงแรกคนไข้จะได้รับการดูแลเกี่ยวกับสัญญาณชีพ, ระดับความดันโลหิตที่เหมาะสม รวมถึงการให้ยาระงับปวดที่พอเพียง คนไข้จะต้องเริ่มทำกายบริหารเบาๆตั้งแต่เริ่มรู้สึกตัวด้วยวิธี…

• กระดกข้อเท้าขึ้นลงเป็นจังหวะช้าๆ เพื่อให้มีการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อขาและน่อง ควรทำอย่างต่อเนื่องตลอดเวลาเท่าที่สามารถทำได้ เพื่อลดการบวมของขาและเท้า รวมถึงเป็นการป้องกันภาวะเส้นเลือดดำอุดตันด้วย

• เกร็งเข่าด้านหลังกดลงบนตียงค้างไว้ 5 วินาทีแล้วปล่อย ทำซ้ำบ่อยๆเท่าที่สามารถทำได้

• ใช้แผ่นความเย็นพันรอบเข่าเพื่อบรรเทาปวด เปลี่ยนแผ่นความเย็นได้บ่อยๆให้เย็นอยู่เสมอ

• ใช้หมอนรองใต้ส้นเท้าเพื่อให้เข่าเหยียด

วันแรกหลังผ่าตัด

แพทย์จะนำสายที่ใช้ระบายเลือดเสียรวมถึงสายปัสสาวะและสายน้ำเกลือออกภายใน 24-48 ชั่วโมงหลังผ่าตัด โดยที่คนไข้จะสามารถขยับข้อเข่าได้ดีขึ้นและเริ่มหัดเดินลงน้ำหนักตั้งแต่วันที่ 1-3 หลังผ่าตัดเป็นต้นไป ระหว่างนี้นอกจากคนไข้จะทำการบริหารโดยกระดกข้อเท้าขึ้นลงและเกร็งเข่าด้านหลังกดลงบนเตียงแล้ว คนไข้ควรทำการบริหารกล้ามเนื้อต้นขาและฝึกเหยียดงอเข่าอย่างต่อเนื่อง

• นอนบนเตียง งอเข่าโดยค่อยๆลากส้นเท้าเข้าหาตัว พยายามงอให้ได้มากที่สุดแล้วค้างไว้ 5-10 วินาทีจึงเหยียดออก ทำซ้ำบ่อยๆจนกว่าจะงอเข่าได้สุด

• นั่งข้างเตียง ใช้เท้าข้างที่ไม่ได้ทำผ่าตัดรองใต้ส้นเท้าของข้างที่ทำผ่าตัด แล้วยกขึ้นเพื่อให้เหยียดตรงแล้วค้างไว้ 5-10 วินาทีจึงปล่อยขาให้งอลงช้าๆ ทำซ้ำได้บ่อยๆ

• นั่งข้างเตียง ใช้เท้าข้างที่ไม่ได้ทำผ่าตัดกดบริเวณเหนือข้อเท้าของข้างที่ทำผ่าตัด เพื่อให้เข่างอให้ได้มากที่สุดแล้วค้างไว้ 5-10 วินาที จึงปล่อยออก ทำซ้ำได้บ่อยๆ

• นั่งเหยียดเข่าเกร็งค้างไว้เป็นเวลา 5-10 วินาทีแล้วงอเข่าดังเดิม ทำซ้ำวันละ 20-30 รอบ ทำเป็นประจำทุกๆวันต่อเนื่องกัน

• เดินโดยใช้เครื่องช่วยเดิน โดยลำดับขั้นของการเดินมี 3 จังหวะ
1. ยกเครื่องช่วยเดินไปข้างหน้า
2. ก้าวขาข้างที่ทำผ่าตัดก่อน
3. ก้าวขาข้างที่ไม่ได้ทำผ่าตัดตามไปจนเสมอกับขาข้างที่ทำผ่าตัด

• นั่งบนเก้าอี้ งอเข่าจนกระทั่งเท้าสัมผัสพื้นแล้วโน้มตัวมาข้างหน้าเพื่อให้เข่างอเพิ่มขึ้นอีก เกร็งค้างไว้ 5-10 วินาทีจึงเหยียดออก ทำซ้ำบ่อยๆโดยเพิ่มมุมที่งอขึ้นเรื่อยๆ จนกว่าจะงอเข่าได้สุด

วันที่ 2 หลังผ่าตัด

ตั้งแต่วันที่ 2 หลังผ่าตัดเป็นต้นไป คนไข้ส่วนใหญ่จะรู้สึกดีและแข็งแรงขึ้นมาก อาการปวดน้อยลงเรื่อยๆ สามารถช่วยเหลือตัวเองได้เพิ่มขึ้น เดินไปเข้าห้องน้ำได้ด้วยตนเองโดยใช้เครื่องช่วยเดินแบบ 4 ขา (walker) แพทย์จะเปลี่ยนยาบรรเทาปวดจากแบบให้ทางสายน้ำเกลือเป็นแบบรับประทานให้แก่คนไข้ แพทย์จะตรวจร่างกายและดูความเรียบร้อยของบาดแผล คนไข้ควรทำกายบริหารเช่นเดียวกับวันแรกโดยพยายามเพิ่มขีดความสามารถของตนเองขึ้น ระหว่างนี้คนไข้จะปรับความมากน้อยในการเดินและกายบริหารด้วยตนเองได้ โดยภายหลังจากเดินหรือกายบริหารเสร็จถ้าพบว่าตนเองปวดมากขึ้น ก็ควรลดการเดินหรือกายบริหารนั้นลงจนพอเหมาะ

ก่อนกลับบ้าน

คนไข้จะกลับบ้านได้ในราววันที่ 3-7 หลังการผ่าตัด โดยก่อนที่จะกลับบ้าน คนไข้ควรจะสามารถเหยียดเข่าได้ตรง งอเข่าได้เกิน 90 องศา เดินได้คล่องและสามารถเดินไปห้องน้ำคนเดียวโดยใช้เครื่องช่วยเดิน แผลผ่าตัดแห้งสะอาดดี เข้าใจและสามารถปฏิบัติกายบริหารด้วยตนเองที่บ้านได้เป็นอย่างดี และสุขภาพโดยรวมแข็งแรงปกติดี แพทย์จะกำหนดวันนัดหมายให้คนไข้กลับมาตรวจอีกครั้งในราว 2 สัปดาห์หลังผ่าตัด และแจ้งให้ทราบว่าเมื่อไรที่คนไข้จำเป็นที่จะต้องกลับมาพบแพทย์ทันที ซึ่งได้แก่ภาวะเหล่านี้
- มีอาการปวดมากเกินปกติ รับประทานยาแก้ปวดที่แพทย์จ่ายให้กลับบ้านแล้วไม่หาย
- มีไข้
- แผลผ่าตัดมีน้ำซึมหรือเปียกน้ำ
- รอบๆแผลผ่าตัดบวมแดงมากขึ้นเรื่อยๆ
- ขาหรือเข่าบวมมากเกินปกติ
- สุขภาพทั่วไปผิดปกติ เช่นหอบเหนื่อย เจ็บแน่นหน้าอก

ระหว่างอยู่ที่บ้าน

ในระหว่างอยู่ที่บ้าน คนไข้ควรฝึกเดินลงน้ำหนักและทำการบริหารกล้ามเนื้อต้นขา รวมถึงการฝึกเหยียดงอเข่าอย่างสม่ำเสมอเหมือนตอนอยู่ที่โรงพยาบาล ในช่วง 1- 2 สัปดาห์แรกหลังการผ่าตัด คนไข้ควรเดินโดยใช้เครื่องช่วยเดินแบบ 4 ขา (walker) หลังจากนั้นเมื่อมีความมั่นใจในการเดินและการทรงตัวมากขึ้น ก็ค่อยๆเปลี่ยนเป็นใช้ไม้เท้าช่วยเดิน และเดินโดยไม่ใช้เครื่องช่วยเดินตามลำดับ ทั้งนี้ต้องเข้าใจว่าความสามารถในการเดินอย่างมั่นใจ มุมงอเหยียดของเข่ามากหรือน้อย จะค่อยๆเพิ่มมากขึ้นเป็นลำดับเมื่อเวลาผ่านไป ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง เช่น อายุของคนไข้ ความมากน้อยของเข่าเสื่อมก่อนการผ่าตัด โรคประจำตัว รวมถึงความแข็งแรงของสุขภาพโดยรวม คนไข้ส่วนใหญ่จะรู้ถึงความสามารถของตนเองที่ค่อยๆเพิ่มมากขึ้นในแต่ละวันที่ผ่านไป
แพทย์จะนัดคนไข้เพื่อดูความเรียบร้อยของแผลผ่าตัดที่ 2 สัปดาห์หลังจากผ่าตัด หลังจากนั้นแพทย์จะนัดคนไข้เพื่อประเมินถึงความสามารถในการใช้งานและความมั่นคงของข้อเข่าทุก 3 - 6 เดือนและตลอดไปอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง โดยทั่วไปภายหลังจากการผ่าตัด 2- 3 เดือนขึ้นไปคนไข้จะสามารถดำเนินชีวิตประจำวัน, เดินขึ้นลงบันได, ขับรถ ตลอดจนถึงสามารถออกกำลังกายที่ไม่รุนแรงได้อย่างเป็นปกติ